400 ปีมรณกรรม วิลเลียม เชคสเปียร์ คุณค่าที่ไม่เคยจางหายไป
2017-02-08 02:56:27

 

 

คงไม่มีใครไม่รู้จักวิลเลียม เชคสเปียร์ (William Shakespeare) นักประพันธ์เอกของโลก ผู้สร้างสรรค์ผลงานคลาสสิกออกมาแล้วนับไม่ถ้วน ทั้ง Romeo and Juliet, Richard III, Hamlet ฯลฯ ในวาระแห่งการมรณกรรมครบ 400 ปีของบุรุษผู้ยิ่งใหญ่นี้ รศ.นพมาส แววหงส์ อดีตอาจารย์ประจำคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งแปลผลงานของเชคสเปียร์มาแล้วหลายเรื่อง มาร่วมสนทนาถึงความสำคัญตลอดจนความหมายใหม่ๆ ที่ซุกซ่อนอยู่ในงานชิ้นเอก

รศ.นพมาส ฉายภาพถึงนักประพันธ์ผู้นี้ว่า นักวิชาการต่างประเทศเองก็ไม่เคยหยุดยั้งที่จะค้นหามุมมองหรือหลักฐานใหม่ๆ ของเชคสเปียร์เลย ทั้งการมีตัวตนของเชคสเปียร์ ผลงานที่เคยปรากฏสู่สาธารณะมาแล้ว รวมไปถึงงานที่ไม่เคยเผยแพร่มาก่อน ดังคำพูดหนึ่งที่ว่า เชคสเปียร์เป็นผู้เขียนประวัติศาสตร์อังกฤษ เพราะคนจำนวนไม่น้อยเชื่อว่าบทละครของเชคสเปียร์นั้นเป็นเรื่องจริง ส่วนหนึ่งอาจเป็นเพราะละครของเขาอิงประวัติศาสตร์ มีความกระชับ น่าติดตาม น่าเชื่อถือ และมีความเป็นไปได้ที่จะเกิดขึ้น

“อย่างเรื่องของริชาร์ดที่ 3 ซึ่งเชคสเปียร์เขียนให้เป็นคนหลังค่อม แต่ความจริงแล้วไม่มีประวัติศาสตร์ที่ไหนเคยบอกว่า ริชาร์ดที่ 3 หลังค่อม แต่คนทั้งหลายเชื่อหมดแล้วว่าหลังค่อม เพราะเป็นคาแรกเตอร์ที่ให้มา เชคสเปียร์ไม่ได้เขียนเรื่องอะไรที่ใหม่เลยสักเรื่องเดียว เขามีแหล่งข้อมูล มีที่มาทุกเรื่อง แต่หลังจากที่เขียนมาแล้วมันดีกว่าเดิม มันทิ้งความน่าประทับใจ น่าจดจำเอาไว้” รศ.นพมาสกล่าว

สำหรับสาเหตุที่ทำให้งานของเชคสเปียร์ยังคงเป็นที่ถกเถียงเช่นนั้น ส่วนหนึ่งมาจากประวัติอันน่าคลุมเครือของเขา เนื่องจากเป็นเพียงสามัญชนธรรมดา ไม่ใช่เจ้านาย ขุนนางหรือลูกหลานคนใหญ่คนโต เพราะฉะนั้นการบันทึกประวัติอย่างเป็นทางการของเชคสเปียร์จึงแทบไม่มี

ข้อมูลที่เปิดเผยทุกวันนี้มาจากการที่นักวิชาการที่สนใจไปค้นคว้าข้อมูลทะเบียนราษฎร์ของอังกฤษเป็นหลัก ดังนั้นจึงเกิดข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเป็นจำนวนมาก อาทิ เชคสเปียร์เป็นผู้เขียนบทประพันธ์เหล่านี้จริงๆ หรือไม่ บางคนก็กล่าวว่าผู้ประพันธ์คือ ฟรานซิส เบคอน, คริสโตเฟอร์ มาร์โลว์ หรือแม้แต่สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 1 เพราะต้องยอมรับว่าการที่คนๆ หนึ่งซึ่งไม่รู้ที่มาที่ไปจะสามารถสร้างสรรค์ผลงานที่ละเมียดละไมด้วยภาษาที่ไม่ธรรมดาเช่นนี้เป็นไปได้ยากมาก

ที่สำคัญผลงานที่ปรากฏทุกวันนี้ไม่ได้เกิดจากการตีพิมพ์ในสมัยที่เชคสเปียร์ยังมีชีวิต เพราะสมัยก่อนงานของเขาเป็นบทละครที่เขียนแจกให้แก่นักแสดงบนละครเวทีเท่านั้น ผลงานที่รวมเล่มครั้งแรกเกิดขึ้นภายหลังโดย จอห์น เฮมมิ่งส์ และเฮนรี่ คอนเดล ได้รวบรวมบทละครพิมพ์เป็นหนังสือ First Folio จำนวน 750 เล่ม เพราะฉะนั้นโอกาสที่บทละครที่ตีพิมพ์จะไม่ตรงกับงานดั้งเดิมก็มีความเป็นไปได้สูง

อย่างไรก็ดี แม้งานของเชคสเปียร์จะมีข้อสงสัยมากมาย แต่งานของเขาก็ถือว่ามีอิทธิพลต่อโลกไม่น้อย เพราะบทประพันธ์ต่างๆ ก็ยังถูกนำเสนอและถูกถ่ายทอด ดัดแปลงในแง่มุมที่หลากหลายและทันสมัยขึ้น เช่น การหยิบตัวละครต่างๆ เช่น แฮมเล็ต มาวิเคราะห์ในแง่มุมจิตวิทยา ซึ่งกระแสเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นในเฉพาะโลกตะวันตกเท่านั้น ในตะวันออกอย่างญี่ปุ่นก็การหยิบเรื่องนี้มาพูดถึง ซึ่งน่าเสียดายที่บ้านเราไม่ได้ให้ความใส่ใจเท่าใดนัก สังเกตได้จากการแปลงานของเชคสเปียร์เป็นภาษาไทยซึ่งก็ยังไม่ครบทุกเรื่อง

รศ.นพมาส กล่าวเพิ่มเติมว่า “หากถามว่างานของเชคสเปียร์ยากไหม ก็ต้องถามเปรียบเทียบกับอะไร ถ้าเปรียบกับ Transformer ก็ถือว่ายากนัก แต่ถ้าเปรียบเทียบกับหนังอาร์ต งานของเชคสเปียร์ก็อาจจะง่ายกว่า คืองานเหล่านี้ก็ขึ้นอยู่กับประสบการณ์ รสนิยม เหมือนถามว่าปืนบันไดก็ต้องถามว่าขั้นไหน ถ้าอยู่ใต้ดินก็อาจจะต้องปืนขึ้นมาหน่อย แต่ถ้าอยู่ชั้นสองก็พอได้ เพราะงานของเขาไม่ถึงกับหอคอยงาช้าง ถ้าเปิดใจสักหน่อย และอยากรู้ว่าคุณค่าที่ใครๆ เขาว่ากันเป็นอย่างไรก็น่าเข้าถึงได้ เพราะกาลเวลากว่า 400 ปี ก็น่าจะเป็นข้อพิสูจน์พอสมควรว่ามีอะไรอยู่ในนั้น”

 

 

*หมายเหตุ : จากงานร่วมรำลึก 400 ปีมรณกาลวิลเลียม เชคสเปียร์ มหากวีเอกของโลก กับการค้นหาความหมายในตัวบทผ่านการอ่านใหม่โดย Shakespearean คนสำคัญของไทย ผู้ร่วมเสวนา รองศาสตราจารย์นพมาส แววหงส์ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และผู้ดำเนินรายการ มิ่ง ปัญหา คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ในเทศกาลหนังสือกรุงเทพมหานคร ครั้งที่ 2 (Bangkok Book Festival 2016) เมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม 2559 เวลา 12:30-14:00 น. ชั้น 5 ห้องออดิทอเรียม หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร (BACC)

 

< Jun 2017 >
SuMoTuWeThFrSa
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
25
2627282930