ชมัยภร แสงกระจ่าง บรรณาธิการ: บทบาทของผู้สร้างนักเขียน
2017-05-08 01:01:47

 

 

แม้จะไม่ใช่บรรณาธิการ แต่ด้วยความคร่ำหวอดในวงการงานเขียนมาเนิ่นนาน และมีผลงานหลายรูปแบบ ทั้งนิยาย เรื่องสั้น นิทาน และบทความอีกจำนวนมาก ชมรมบรรณาธิการไทยจึงได้เชื้อเชิญ ชมัยภร แสงกระจ่าง ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ พุทธศักราช 2557 และอดีตนายกสมาคมนักเขียนแห่งประเทศไทย ให้มารับหน้าที่สำคัญเป็นองค์ปาฐกของกิจกรรม Editor’s Talk on Stage ครั้งที่ 2 ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์

 

นักเขียนอาวุโส ชี้ถึงคุณสมบัติสำคัญของบรรณาธิการ คือต้องมีความรู้ในศาสตร์ทุกศาสตร์ เพราะบรรณาธิการย่อมไม่มีทางรู้ได้เลยว่า นักเขียนที่ร่วมงานด้วยจะนำเสนอผลงานในศาสตร์ใด ซึ่งถ้าต้องรับผิดชอบก็ต้องพยายามศึกษาหาความรู้ในเรื่องนี้ให้ถ่องแท้ หรือจะเลือกไม่รับบรรณาธิการบทประพันธ์นั้น ขณะเดียวกันบรรณาธิการก็ต้องมีประสบการณ์ชีวิตที่ช่ำชองด้วย เพราะนิยายที่เข้ามาก็คือเรื่องราวเกี่ยวกับชีวิต

 

ประเด็นถัดมา คือความรอบรู้ในเรื่องภาษาและการใช้ทั้งในแง่การสร้างงานวรรณกรรม และกลวิธีทางวรรณศิลป์ ซึ่งจะไปประกอบสร้างเป็นนวนิยายหรือเรื่องสั้น ซึ่งถ้าบรรณาธิการไม่มีความรู้ก็จะไม่สามารถอ่านงานของนักเขียนได้เลย เพราะงานของนักเขียนนั้นสื่อสารด้วยตัวอักษร ถ้าผู้อ่านคนแรกไม่มีความสามารถก็ไม่มีทางประสบความสำเร็จ

 

อีกสิ่งที่สำคัญไม่แพ้กัน คือ ความใจกว้าง และยอมรับความเป็นมนุษย์ของคนอื่น ยอมรับในศักยภาพ ความแตกต่างทางวัฒนธรรม ซึ่งบรรณาธิการที่มีคุณสมบัตินี้จะสามารถจับประเด็นได้ถูกต้อง สามารถชูนักเขียนไปในทางที่เหมาะสม และสามารถต่อยอดงานเขียนไปได้มากขึ้น

 

“ถ้าบรรณาธิการมีความโน้มเอียงหรือมีความคิดเชิงอคตินิดเดียวก็จะปฏิเสธอะไรบางอย่างทันที เพราะฉะนั้นนักเขียนหลายคนอาจจะรู้สึกว่าทำไมส่งงานไปที่นี่ แล้วบรรณาธิการไม่ยอมรับทุกที นักเขียนก็เลยย้ายไปส่งงานที่อื่น แต่ถ้าบรรณาธิการที่ดีแล้ว จะต้องรู้ว่างานที่ปรากฏคิดมาจากมุมไหน แล้วทำไมถึงเป็นแบบนี้ ยอมรับความแตกต่าง แต่ไม่ได้หมายถึงยอมรับความผิดหรือความไม่ถูกศีลธรรม ซึ่งถือเป็นคนละเรื่องกัน อีกเรื่องที่สำคัญมากซึ่งบรรณาธิการหลายคนที่ได้รับการยกย่องมักจะมีคือ มีจิตสำนึกทางสังคมสูง คือสามารถรู้ว่างานชิ้นนี้ปรากฏในสังคมสาธารณะแล้วจะเป็นประโยชน์อย่างไร คนหนึ่งที่ขอยกตัวอย่างคือ คุณกุหลาบ สายประดิษฐ์ ซึ่งเป็นนักเขียนในนามศรีบูรพา แต่เวลาที่เป็นบรรณาธิการท่านทำหนังสือพิมพ์ที่ชื่อสุภาพบุรุษ และมีแนวคิดที่ชัดเจนมากตั้งแต่เล่มแรก คือผู้ใดเกิดมาเป็นสุภาพบุรุษ ผู้นั้นเกิดมาสำหรับคนอื่น คำว่าสุภาพบุรุษของท่านแปลว่าเป็นคนดี ส่วนคนอื่นคือคนที่อยู่ในสังคมส่วนใหญ่ และเป็นคนที่ยากไร้ ด้อยกว่าคนอื่น นั่นคือจิตสำนึกที่คุณกุหลาบมีอยู่”

 

นอกจากนี้ บรรณาธิการยังเป็นผู้สร้าง นักเขียนหลายคนยังไม่รู้ว่าตัวเองจะสามารถโลดแล่นอยู่ในวงการได้หรือไม่ แต่บรรณาธิการจะเป็นผู้เห็น โดยชูงานของนักเขียนให้เด่นชัดขึ้น ตัวอย่างนักเขียนคนหนึ่งพูดถึงบรรณาธิการอยู่เสมอ คือ ปิยะพร ศักดิ์เกษม ซึ่งพูดถึง สุภัทร สวัสดิรักษ์ อดีตบรรณาธิการบริหารนิตยสารสกุลไทย เพราะก่อนหน้านี้งานของปิยะพรถูกทิ้งเอาไว้นานถึง 3-4 ปี จนกระทั่งภายหลัง บรรณาธิการอาวุโสได้เล็งเห็นศักยภาพของนักเขียนจึงได้หยิบมาตีพิมพ์ลงนิตยสาร ถือเป็นการให้โอกาสเพื่อสร้างนักเขียนเลยก็ว่าได้

 

“ผลงานนวนิยายบางเรื่องเขียนมาแล้ว อาจจะไม่มีใครรู้สึกว่าดีเลย แต่พอผ่านมือบรรณาธิการ แล้วถูกชี้ให้สังคมเห็นว่างานชิ้นนี้มีความหมายต่อสังคมอย่างไร ทำให้สถาบันครอบครัวไทยรับว่ามีปัญหาแบบนี้จริงๆ แล้วนวนิยายเรื่องนี้สะท้อนอย่างชัดเจน เพราะบรรณาธิการจึงไม่ได้สร้างนักเขียนเท่านั้น แต่อาจจะไปสร้างงานที่ไปช่วยเสริมไปซ่อมสังคมที่มีปัญหาอยู่ก็ได้”

 

เพราะฉะนั้นบรรณาธิการจึงถือเป็นผู้สร้างบรรทัดฐานในหนังสือ ด้วยการช่วยกลั่นกรองงาน ตลอดจนสร้างกระแสขึ้นในสังคมได้ ผ่านการผลักงานที่เหมาะสมเพื่อนำเสนอต่อสาธารณชน ด้วยเหตุนี้งานบรรณาธิการจึงเป็นงานของเทพที่ช่วยรังสรรค์สังคมและช่วยสร้างเทพใหม่ๆ อย่างนักเขียนออกมาประดับวงการหนังสือนั่นเอง

 

 

 

< Aug 2017 >
SuMoTuWeThFrSa
  12345
6789101112
13141516
17
1819
20212223242526
2728293031