สมมติ & the Object ร้านหนังสือเล็ก ๆ กับเป้าหมายที่ยิ่งใหญ่
2017-01-19 21:34:14

 

 

 

จากสำนักพิมพ์เล็ก ๆ ที่ผลิตหนังสือวรรณกรรมแปลเรื่องเยี่ยมสู่สายตานักอ่านมาอย่างต่อเนื่อง ทั้ง 1984, หฤทัยแห่งอันธการ, ราโชมอน รวมไปถึงวรรณกรรมไทยระดับรางวัลซีไรต์อย่าง คนแคระ เวลานี้สำนักพิมพ์สมมติก็ได้เข้ามาใกล้ชิดกับผู้อ่านเพิ่มมากขึ้น ผ่านร้านหนังสือแห่งแรก สมมติ & the Object’ ณ โครงการชวนชื่นการ์เด้น ถนนกาญจนาภิเษก

ปิยะวิทย์ เทพอำนวยสกุล บรรณาธิการบริหารสำนักพิมพ์สมมติ ในฐานะเจ้าของร้าน เล่าว่าสำนักพิมพ์สมมติดำเนินกิจการมาตั้งแต่ปี 2551 ผลิตงานหนังสือออกมาแล้วหลายปก และการมีร้านหนังสือก็ถือเป็นความฝันของใครหลาย ๆ คนที่ทำงานด้านการผลิตหนังสือ เพราะฉะนั้นร้านหนังสือที่เกิดขึ้นจึงไม่ได้มุ่งไปที่เรื่องธุรกิจเท่านั้น แต่ยังให้ความสำคัญกับพื้นที่ของหนังสือประเภทอื่นด้วย โดยเฉพาะวรรณกรรมไทย วรรณกรรมแปล และงานวิชาการ

“เรื่องพื้นที่เป็นสิ่งที่เราให้ความสำคัญลำดับแรก ส่วนเรื่องธุรกิจเป็นสิ่งที่ตามมา เพียงแต่ต้องปรับเปลี่ยนและสู้ต่อไป เพื่อให้ธุรกิจอยู่ให้ได้ อย่างร้านหนังสือนี้นอกจากจะมีแต่หนังสือของเราแล้ว ยังอยากรับหนังสือของสำนักพิมพ์ขนาดเล็ก และหนังสือที่ไม่ค่อยมีใครพูดถึง เพราะหนังสือแบบนี้จำเป็นต้องมีพื้นที่อยู่ในร้านหนังสือ เพื่อให้คนอ่านได้เจอ และเราก็ไม่ค่อยพบเห็นหนังสือพวกนี้ตามร้านใหญ่ ๆ ทั่วไป ซึ่งอาจจะเป็นเพราะว่ามีความจำเป็นเรื่องธุรกิจที่ต้องขายหนังสือขายดีหรือหนังสือปกใหม่ตลอด หนังสือที่เป็นวรรณกรรมยาก ๆ หรือซีเรียสนิดหนึ่งก็เลยไม่ค่อยมีพื้นที่เท่าใด ซึ่งอาจจะต้องใช้พื้นที่เหล่านี้ นอกจากนี้เรายังเสริมด้วยหนังสือภาษาอังกฤษที่เราเลือกเอง ทั้งวรรณกรรมคลาสสิก ปรัชญา ศิลปะ ที่จะทยอยตามมาิีกจำนวนหนึ่ง”

การรังสรรค์ร้านหนังสือแห่งนี้ ไม่ได้หมายความว่าจะฉีกหรือแตกต่างจากร้านหนังสืออิสระที่มีอยู่ เพราะปิยะวิทย์มองว่า ร้านหนังสือแต่ละร้านล้วนมีเอกลักษณ์ของตัวเอง ซึ่งก็ถือเป็นทั้งจุดแข็งและจุดอ่อนไปในตัว จุดแข็งก็คือความอิสระของร้านที่ไม่ต้องพึ่งพิงร้านหนังสือเจ้าใหญ่ ๆ แต่ขึ้นอยู่กับรสนิยมของเจ้าของร้าน ซึ่งถือเป็นจุดร่วมสำคัญที่ร้านหนังสืออิสระทั้งประเทศมีเหมือนกัน เพียงแต่ร้านสมมติ & the Object อาจจะแตกต่างไปอีกเพราะมีพื้นมาจากสำนักพิมพ์ อย่างไรก็ดี ในภาวะที่ธุรกิจสำนักพิมพ์กำลังซบเซา ปิยะวิทย์กลับไม่ได้มองว่าเป็นปัญหาที่ต้องพะวงอะไรมากมาย

“เราไม่ได้เตรียมพร้อมอะไรเลย คือโลกมันเปลี่ยน เทคโนโลยีมันเปลี่ยน ไลฟ์สไตล์คนก็เปลี่ยน จึงเป็นเรื่องพื้นฐานอยู่แล้วที่สำนักพิมพ์ก็ต้องปรับเปลี่ยนวิธีการนำเสนอ วิธีการขายไปในตัวอยู่แล้ว เช่นเดียวกับร้านหนังสือที่ต้องปรับเปลี่ยน แต่โจทย์สำคัญคือต้องเปลี่ยนแบบไหน ตรงนี้เป็นหน้าที่ของคนทำหนังสือและร้านหนังสือต้องตีโจทย์ให้แตก เพียงแต่ต้องยอมรับว่า เวลานี้เราอาจไม่มีโมเดลชัดเจนเพื่อให้มันอยู่รอดในสถานการณ์ปัจจุบัน สิ่งที่เราทำคือทำเท่าที่ทำได้และจำเป็นต้องทำ ต้องสื่อสารกับคนอ่าน และเชื่อเสมอว่าผู้อ่านสำคัญมาก ๆ ในห่วงโซ่อุตสาหกรรมหนังสือแบบนี้ ถ้าเรามีฐานคนอ่านอยู่ในระดับหนึ่ง ต้องทำให้เขาเหนียวแน่นกับเราให้ได้ ขณะเดียวกันก็ต้องหาผู้อ่านกลุ่มใหม่เพิ่มขึ้นไปด้วย ซึ่งถ้าตอบตามยุทธศาสตร์ เรายังคิดไปไม่ถึงตรงนั้น เพราะเราไม่ใช่นักธุรกิจ เราเป็นคนทำหนังสือตัวเล็ก ๆ และสเกลแบบเราก็ไม่สามารถเปลี่ยนอะไรได้ สิ่งที่เราทำได้คือทำหน้าที่ที่เราต้องทำให้ดีที่สุด มีคุณภาพที่สุดในเงื่อนไขปัจจัย หรือบางทีสมมติอาจจะเล็กเกินไปที่จำเป็นต้องเปลี่ยนก็ได้”

คุณปิยะวิทย์กล่าวต่อว่า ถึงแม้จะไม่มองเรื่องการตลาดเป็นใหญ่ แต่เรื่องสร้างวัฒนธรรมการอ่านให้เกิดขึ้นในสังคมไทย ก็ถือเป็นโจทย์ที่ร้านสมมติ & the Object วางอยู่ในใจเสมอ เพราะฉะนั้นถ้าเข้าไปในร้านก็จะเห็นตำแหน่งหนึ่งซึ่งร้านหนังสืออื่น ๆ ไม่มีก็คือ บรรณาธิการร้านหนังสือ ซึ่งทำหน้าที่แตกต่างจากผู้จัดการร้านหรือพนักงานทั่วไป เพราะเป็นคนที่รู้จักหนังสือทั้งหมดในร้านและสามารถอธิบายหรือแนะนำผู้อ่านได้

“บรรณาธิการคนนี้ไม่มีทางอ่านหนังสือทั้งหมดได้ แต่เขาต้องรู้จักหนังสือทั้งหมดในร้านนั้น และจำเป็นต้องจัดหมวดหมู่หนังสือให้ถูกต้อง เพื่อจะได้แนะนำผู้อ่านได้อย่างถูกต้อง ผมเชื่อว่าตำแหน่งนี้จำเป็นกับร้านหนังสือเมืองไทย เพราะในร้านมีหนังสือเยอะแยะมากมาย แน่นอนมุมหนึ่งช่องทางในการเข้าถึงหนังสือย่อมมากขึ้นตามสมัย แต่ท้ายที่สุดข้อมูลที่ท่วมนั้นจำเป็นต้องมีคนเลือกหรือคัดกรองให้กับผู้อ่านนั้น ๆ เพราะร้านหนังสือต้องเป็นมิตรกับผู้อ่าน ไม่ได้มุ่งทำธุรกิจหนังสือเท่านั้น แต่มีหน้าที่สร้างวัฒนธรรมการอ่านเป็นหลัก แล้วธุรกิจในความอยู่รอดก็จะตามมาเอง” บรรณาธิการจากสำนักพิมพ์สมมติ สรุปภาพรวมของร้านสมมติ & the Object

 

 

< Mar 2017 >
SuMoTuWeThFrSa
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728
29
3031