นิทรรศการหนังสือที่รฦกงานศพ ยังไม่จบ มีไฟล์ดิจิทัล และ QR Code อ่านได้ที่บ้าน
2017-04-12 03:28:14

 

 

                นิทรรศการ หนังสือที่รฦกงานศพ: มรดกวัฒนธรรมประจำชาติจัดขึ้นเป็นนิทรรศการหลักในงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ ครั้งที่ 45 และสัปดาห์หนังสือนานาชาติ ครั้งที่ 15 (45th Nation Book Fair and 15th Bangkok International Book Fair 2017) ซึ่งสมาคมผู้จัดพิมพ์และผู้จำหน่ายหนังสือแห่งประเทศไทย (PUBAT) ได้ร่วมกับ หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม จัดขึ้น

 

ถือเป็นครั้งแรกในประเทศไทย ที่คนไทยจะได้มีโอกาสสัมผัสกับหนังสือที่ระลึกงานพระบรมศพ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว” “พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว” “พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวและ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล” (รัชกาลที่ 5 – รัชกาลที่ 8) 

 

โดยไฮไลท์สำคัญคือหนังสืองานศพของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 7) ซึ่งสวรรคตที่ต่างประเทศ แต่ก็มีหนังสือเกิดขึ้นในการอัญเชิญพระบรมอัฐิกลับสู่ประเทศไทย รวมถึงหนังสือที่ระลึกงานพระศพของพระบรมวงศานุวงศ์ หนังสือที่ระลึกงานศพของข้าราชการ บุคคลทั่วไป และหนังสือที่ระลึกงานศพที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช (รัชกาลที่ 9) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดพิมพ์

              

             หากย้อนกลับไปหาเส้นทางประวัติศาสตร์ของหนังสืองานศพนั้น ย้อนไปได้ถึงขึ้นรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ซึ่งมีพระราชประสงค์จะทรงพิมพ์ พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ของเจ้าพระยาทิพากรวงศ์ถวายพระราชกุศลในงานถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อ พ.ศ. 2412 แต่ไม่บรรลุสมดังพระราชประสงค์ 

 

จนกระทั่งในปี พ.ศ.2423 หนังสืองานศพที่จัดพิมพ์สำเร็จตามพระราชประสงค์เป็นเล่มแรกคือ  หนังสือรวมบทสวดมนต์พิมพ์ขึ้นในงานพระราชทานเพลิงศพสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี (พระนางเรือล่ม) และ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ากรรณาภรณ์เพ็ชรรัตน์ เป็นหนังสืออนุสรณ์ความรักที่ล้นเกล้าฯ รัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯ ให้จัดทำ โดยเชื่อกันว่าเป็นหนังสืองานศพเล่มแรกในสังคมไทยที่จัดทำโดยราชสำนัก

 

กว่าศตวรรษแล้วที่หนังสืองานศพอยู่คู่สังคมไทย โดยระยะแรกของการจัดพิมพ์หนังสืองานศพนั้น หอพระสมุดวชิรญาณ (หอสมุดแห่งชาติ ในเวลาต่อมา) มีบทบาทสำคัญยิ่งในการคัดเลือกต้นฉบับให้แก่ผู้สนใจจัดพิมพ์หนังสืองานศพ โดยเนื้อหาของหนังสืองานศพในยุคแรก นอกจากจากเป็นเรื่องทางพระพุทธศาสนา แล้วยังมีเรื่องทางประวัติศาสตร์ วรรณกรรม การท่องเที่ยว และตำราต่าง ๆ  ให้มีความเหมาะสมกับประวัติของผู้วายชนม์ ซึ่งส่วนใหญ่มักพิมพ์แจกในงานพระศพพระบรมวงศานุวงศ์ และศพข้าราชการชั้นผู้ใหญ่

 

หนังสืออนุสรณ์งานศพหรือ หนังสืองานศพหรือ หนังสือผีสร้าง” ไม่สามารถหาพบได้ที่ไหนอีกแล้วในโลก และมีความสำคัญทั้งในระดับปัจเจกบุคคลและความสำคัญต่อประวัติศาสตร์ของสังคมไทยอย่างยิ่ง ในฐานะของ บันทึกความทรงจำแห่งประวัติศาสตร์โดยปัจจุบันเป็นงานเขียนที่แวดวงวิชาการระดับโลก โดยเฉพาะสายประวัติศาสตร์กำลังให้ความสนใจ 

 

ในนิทรรศการ หนังสือที่รฦกงานศพ: มรดกวัฒนธรรมประจำชาติได้นำหนังสืองานศพสำคัญๆ ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 ถูกนำออกจากกรุมาปัดฝุ่นนำเสนอด้วยรูปแบบที่ผู้เข้าชมงานสามารถมีส่วนร่วมกับนิทรรศการได้มากกว่าเพียงแค่การอ่านเฉยๆเท่านั้น โดยนอกจากจะแสดงหนังสือที่ระลึกงานพระบรมศพแล้วนั้น  ยังมีหนังสือของบุคคลสำคัญของไทยอีกมากมาย รวมถึงหนังสืองานศพเล่มแรกในสังคมไทยด้วย อาทิ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์, กรมพระยาดำรงราชานุภาพ, หม่อมเจ้าพูนพิศมัย ดิศกุล, เหม เวชกร, กำพล วัชรพล นอกจากนี้ ทางหอสมุดแห่งชาติยังได้จัดทำไฟล์ดิจิทัล และ QR Code เพื่อให้สามารถกลับไปเปิดอ่านรายละเอียดต่อที่บ้าน รวมถึงเข้าไปอ่านบางเล่มในเว็บไซต์ของหอสมุดแห่งชาติหลังงานสัปดาห์หนังสือได้ด้วย

 

 

< Jun 2017 >
SuMoTuWeThFrSa
    123
45678910
11121314151617
18192021
22
2324
252627282930